Kleszcze - krótki poradnik - Dermatologia dorosych i dzieci Dermatochirurgia Medycyna etsteyczna

41-940 PIEKARY ŚLĄSKIE POD LIPAMI 8
Przejdź do treści

Menu główne:

Kleszcze - krótki poradnik

Porady

Kleszcze - temat zawsze aktualny.
Do gabinetu często zgłaszają się ludzie po to aby usunąć kleszcza, usunąć resztki kleszcza lub mają jakikolwiek inny problem związany z kleszczami. Porady poniższe mają na celu dostarczenie podstawowych informacji na temat kleszczy, sposobu postępowania po ukąszeniu etc. Są to informacje podstawowe, łatwe do zapamiętania. Temat jest obszerny, dlatego w razie najmniejszych nawet wątpliwości proszę zgłosić się do gabinetu lub innej placówki medycznej.
Kleszcze nie spadają z drzewa. Kleszcze są malutkie, maja ok. 2-3 milimetry i wchodzenie na drzewo, po to aby z niego skoczyć na człowieka byłoby nieekonomiczne. W razie chybienia celu kleszcz na nowo musiałby wspinać się na wysokość co najmniej 2,5 metra, co przy wzroście kleszcza byłoby nadmiernym wysiłkiem. Ludzie też unikają restauracji na setnym piętrze, do której nie ma windy, prawda? To mit, że kleszcz spada z drzewa. Wspina się za to na trawę i krzaki do wysokości około 10 centymetrów i tam czeka, aż ktoś będzie przechodził, zaczepia się o sierść psa, ubranie człowieka lub niczym nie osłoniętą skórę.

Co kleszcz lubi a czego nie lubi?
Kleszcz lubi ciepło, wilgoć, cień, trawy, liście, ściółkę. Kleszcz zdecydowanie nie lubi słońca, wiatru i suchego środowiska.
Dlatego raczej nie spotkasz kleszcza na plaży, raczej w cieniu drzewa wśród łąk i pól, w lasach i chaszczach. W pobliżu siedlisk ptaków i małych gryzoni. W dolinach rzek.
Dlatego, że kleszcz lubi to co lubi, kiedy już znajdzie się na twojej skórze wędruje w poszukiwaniu skóry wilgotnej, ciepłej i miękkiej. Pachwiny, pachy, zgięcia łokci i pod kolanami to są kleszcza ulubione miejsca. Skoro znalazłeś go za uchem to nie dlatego, że tam skoczył ( generalnie kleszcze nie skaczą, to nie pchły) tylko dlatego, że tam zawędrował po skórze lub po ubraniu.

Czym je odstraszyć i jak się ubrać?
Preparaty odstraszające kleszcze a jednocześnie nieszkodliwe dla ludzi i zwierząt, być może są skuteczne. Być może. Głodny kleszcz chce jeść i żaden preparat mu niestraszny. Ma organ Hallera i nim wykrywa dwutlenek węgla ( z twojej skóry i oddechu), feromony, drgania i ciepło ( twojej skóry). Preparaty są kleszczom raczej obojętne. Tego nie wiadomo na pewno.
Ubierz się na biało, w każdym razie w jasnych odcieniach. Kleszczowi jest obojętne czy jesteś modnie ubrany ale na jasnej, białej odzieży łatwiej dostrzeżesz wędrującego pasożyta. Idąc do lasu lub na wycieczkę musisz mieć ubrane pełne buty, długie spodnie i zakryte ramiona. Kleszcze gorzej łapią się na tkaniny sztuczne, śliskie, typu „Goretex”. Ale i tu nie ma reguły i nie jest to udowodnione w 100%.
Kiedy kleszcz znajdzie odpowiednio cienką skórę chwyta ją w łapki, znieczula swoją śliną i  nakłuwa. Skoro skóra jest znieczulona nic nie poczujesz. To ukłucie nie boli. Dlatego wszyscy, którzy złapali kleszcza dziwią się mówiąc: „ ależ ja nic nie czułem!”  Kiedy skóra jest nakłuta kleszcz umieszcza swój ryjek i wstrzykuje kolejna porcję śliny tak aby zastygła wokół ryjka i umocowała go w skórze cementowym futeralikiem. Następnie kleszcz się posila. Kleszcze żyją na ziemi od bardzo dawna, już dinozaury miały z nimi problemy. Miały też dużo czasu na doskonalenie technik polowania i przeżycia. Problemem nie jest jednak sam kleszcz, problemem są inne pasożyty i patogeny jakie kleszcz może przenosić i jakimi może zarażać człowieka. Sam kleszcz jest na nie odporny a riketsje lub krętki borelia tylko wykorzystują go jako nosiciela, nie czyniąc kleszczowi większych szkód.

Jak usunąć kleszcza?
Kleszcza należy usunąć jak najszybciej, nie wolno czekać aż sam odpadnie. Należy go wyrwać ze skóry ciągnąc pęsetką pionowo w górę od skóry, jednym silnym, zdecydowanym pociągnięciem. Nie wykręcać, nie podważać, nie przypalać, nie smarować tłuszczem alkoholem. To wszystko tylko drażni tego pasożyta i powoduje wstrzykiwanie dodatkowych porcji śliny do skóry lub nawet zwracanie już zassanej krwi. To są szkodliwe metody z czasów kiedy o boreliozie i kleszczach wiedziano niewiele. Dobrze jest kupić pęsetkę do usuwania kleszczy w aptece i wozić w samochodzie. Nie musi być sterylna i jest sprzedawana razem z instrukcja postępowania. Mając wybór wybierz metalową ale plastikowa też się sprawdzi. Jeśli nie masz pęsetki usuń kleszcza palcami w rękawiczce gumowej lub chociażby owiniętymi folią do żywności.   Siła jakiej należy użyć jest dość duża, kleszcz trzyma się zadziwiająco mocno skóry. Jest to bardziej wyrwanie niż wyciąganie. Tak ma być, to jest normalne. po usunięciu rankę dezynfekujemy spirytusem. Po usunięciu należy oglądnąć miejsce ukąszenia. Jeżeli została tam część aparatu gębowego ( mały brązowy punkcik) nie należy dalej grzebać w ranie igłą itp. Proponuję zgłosić się do gabinetu aby usunąć te resztki chirurgicznie. Oczywiście otrzymasz skierowanie na badanie w kierunku boreliozy. Miejsce po ukłuciu trzeba obserwować jeszcze przez dwa tygodnie czy nie pojawia się tam rumień. Jeśli tak, konieczna jest wizyta u lekarza.
Usunięty kleszcz ginie natychmiast lub nie. Żywy rusza odnóżami-należy go koniecznie zabić, nienajedzony do końca będzie dalej poszukiwał żywiciela.

Jakie patogeny są przenoszone przez kleszcze?
Krętki Borelia, wirusy kleszczowego zapalenia mózgu i piroplazmy babeszjozy, czasem riketsje wywołujące gorączki riketsjowe. Ostatni przypadek, riketsje, są przenoszone przez kleszcze miękkie, żerujące na gołębiach. Kiedy gołębie, kiedyś mieszkające na poddaszach, są odstraszane, kleszcze te nie mają na kim żerować i schodzą niżej do mieszkań. Głównym problemem są przede wszystkim  borelioza i odkleszczowe zapalenie mózgu.

Jaka jest szansa na to, że kleszcz nas czymś zarazi?
To zależy i nie ma tu reguły. Populacje kleszczy nie są w 100% nosicielami krętków boreliozy lub innych patogenów. Ocenia się, a są to tylko szacunkowe dane, ze w Polsce od 0,5 %  do kilkunastu procent populacji kleszczy jest nosicielami wirusów a nawet 50 % jest nosicielami krętków boreliozy. Dodatkowo z badań niemieckich wynika, że na danych obszarach zajmowanych przez populacje kleszczy procent w jakim są nosicielami krętków boreliozy znacznie się waha. Konkretnie znaczy to, że w jednej populacji kleszczy tylko co 10-ty jest nosicielem krętków ( 10%) a w populacji żyjącej 10 metrów dalej już co drugi kleszcz jest nosicielem krętków (50%). Nie ma tutaj jasnej reguły. Twierdzenie, że na danym obszarze geograficznym np. w jakimś obszarze leśnym 5% kleszczy przenosi boreliozę, a w związku z tym ryzyko jest niewielkie jest nieuprawnione. Tak może być ale wcale nie musi. Jedno jest pewne, jeśli dojdzie do ukąszenia to wirusy lub krętki Borelia przedostają się do naszego organizmu już z pierwszą porcją śliny kleszcza. To co dzieje się dalej z patogenami to temat zbyt obszerny nawet na skrótowe omówienie.

Niepokojące objawy….
Zarówno borelioza, jak i kleszczowe zapalenie mózgu zaczynają się tzw. objawami grypopodobnymi:  gorączką, poczuciem rozbicia, zawrotami głowy. Kleszczowe zapalenie mózgu może się zatrzymać na tym etapie. Mogą się jednak rozwinąć objawy ostre, mózgowe, wymagające leczenia szpitalnego. Choroba może być śmiertelna, może też prowadzić do pogorszenia jakości życia pacjenta (np. przez trwałe niedowłady). Z boreliozą sprawa jest o wiele bardziej skomplikowana. Ta choroba ma różne warianty przebiegu, od utajonych, przez boreliozę stawową, skórną, po neuroboreliozę charakteryzującą się m.in. porażeniami mięśni twarzy itd. Dokładne omówienie objawów zajęłoby bardzo dużo miejsca i jest to wiedza raczej specjalistyczna. Większe korzyści odniesiesz poprzez zwrócenie uwagi na to co się dzieje w czasie po ukąszeniu, czy nie ma objawów grypopodobnych lub tzw. rumienia wędrującego ( zaczerwienienia skóry szerzącego się wokół miejsca po ukąszeniu. Zalecany jest kontakt z lekarzem w razie jakichkolwiek wątpliwości lub problemów. Skierowanie na badania w kierunku boreliozy rozpoczyna diagnostykę i często już na wstępie udaje się wiele wyjaśnić.

41-940 Piekary Śląskie
ul. Pod Lipami 8
+48 601 431 355
+48 693 693 696
+48 601 431 355

Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego